Facebook Twitter Youtube RSS
  • Ahmedabad  
  • Login
  • Register
Home» Development» Society & Culture» Today world theatre day

આજે 53 મો "વિશ્વ રંગભૂમિ દિન"

જીજીએન ટીમ દ્રારા | March 27, 2014, 11:05 AM IST
today world theatre day

રાજકોટ :

આજે 27 માર્ચ એટલે વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસ . પ્રતિ વર્ષ રંગભૂમિ દિવસ ઉજવવા માટે આજનો દિવસ 1960માં પસંદ કરવામાં આવ્યો હતો 1960માં 27મી માર્ચે એનેસ્કો દ્વારા ફ્રાન્સમાં વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસ અંગે સેમીનાર યોજાયો હતો આ સેમિનારમાં ભારત તરફથી પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે ગુજરાતનું ગૌરવ કહી શકાય તેવા સુપ્રસિદ્ધ નાટ્યકાર અને રવિ ગુજરાતી રંગભૂમિના સ્થાપક એવા ચંદ્રવદનભાઈ મહેતા ફ્રાંસ ગયા હતા અને ભારત વતી પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું ત્યારથી આજે 53 મો વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસ ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે.


27 માર્ચ એટલે વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસ રંગભૂમિ શબ્દ સાંભળતાની સાથે જ લોકોના મન રોમાંચિત થઇ જાય છે રંગભૂમિ એક એવું સ્થળ છે કે જ્યાં કલાકારોને પોતાનું કૌશલ્ય રજુ કરવાની એક તક મળે છે કલાકારો પોતાનામાં રહેલી કલાના કામણ પાથરી પોતાના જીવનનું ઘડતર કરતા હોય છે રંગભૂમિ એક એવું માધ્યમ છે જે કલાકારોને આસમાન સુધી પહોચાડી દે છે કલાકારો પોતાની કલા અને આગવી શૈલીથી પ્રેક્ષકોનું મન મોહી લેતા હોય છે આજે વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસની રાજકોટ સહીત વિશ્વભરમાં ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે રાજકોટ શહેર એટલે સંસ્કૃતિ અને કલાકારોની કલાનગરીનું શહેર રાજકોટ શહેરને પોતાની જન્મભૂમી અને કર્મભૂમિ બનાવીને વિવિધ સંસ્થાઓના અનેક કલાકારો પોતાની કલાનું કૌશલ્ય રાજકોટને પ્રદાન કરી રહ્યા છે રાજકોટના કલાકારો પોતાનામાં રહેલી કલાના જોરે દેશ - વિદેશમાં પોતાનું તથા રાજકોટનું નામ રોશન કરી રહ્યા છે.


રાજકોટની રંગભૂમિના વીર ભામાશા તરીકે ઓળખાતા અને આખી જીન્દગી રંગભૂમિ પાછળ ન્યોછાવર કરી દેનારા સક્ષમ અને પીઢ દિગ્દર્શક એટલે ભરતભાઈ યાગ્નિક ભરતભાઈ યાજ્ઞીકે પોતાની આખી જીંદગી રંગભૂમિને અર્પણ કરી દીધી છે વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસ એ આખા વિશ્વમાં ઉજવવામાં આવે છે આ વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસ ઉજવવા પાછળ એક માત્ર હેતુ છુપાયેલો છે આજના દિવશે લોકો રંગભૂમિ વિષે વિચારે તે જ હેતુસર આ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે આજના દિવશે ગામેગામ લોકો પોતાની રંગભૂમિને એક અલગ ઓળખાણ કઈરીતે આપવી તે ગતિવિધિમાં જ પડ્યા હોય છે જુદી જુદી ભાષાના નાટકોની સમસ્યા એક મંચ ઉપર લાવીને તે સમસ્યાનો ઉકેલ આજના દિવસે લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.


કોઈ દેશને કે કોઈ વતનને જાણવું હોય તેના વિષે માહિતી મેળવવી હોય તે દેશના નાટકને જુઓ, ત્યાંના રંગમંચને જુઓ તેના નાટક ઉપરથી તે દેશને ઓળખી શકાય છે આપને ત્યાં ઇતિહાસમાં યુગો પૂર્વે થઇ ગયેલા ભરત મુની તરફથી નાટક કરવાની પ્રેરણા મળી છે શરૂઆતમાં સંસ્કૃત ભાષામાં અને અત્યારે પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં નાટક ભજવવામાં આવે છે તેઓ દ્વારા નાટક કઈરીતે ભજવવું નાટક થકી લોકોને કઈરીતે માહિતી આપવી તે શીખ પણ મળી છે અત્યારે નાટક બે ભાગમાં વિભાજીત થઇ ગયું છે નવા નાટક અને જુના નાટક નવા નાટકમાં પણ બે ભાગ પડી ગયા છે વ્યવસાયિક અને સમાંતર મુંબઈમાં 90 ટકા વ્યવસાયિક નાટકો ભજવાય છે જયારે સમાંતર નાટકો 10 ટકા જ ભજવાય છે સમાંતર નાટકમાં પણ બે ભાગ પડી ગયા છે એક ટ્રેડીશનલ અને એક સામાજિક હાલના સમયમાં લોકોએ નાટક ગમે છે.


પરંતુ લોકો આર્થિક સહાયની વાત આવે તો પીછે હટ કરી જાય છે ગમે તેટલી ફિલ્મો આવે ગુજરાતી હોય , હિન્દી હોય કે અંગ્રેજી  હોય દરેક સામે રંગભૂમિ અડીખમ ટકી રહી છે તેની પાછળનું એકમાત્ર કારણ છે કે કલાકારો લાઈવ સામે બેઠેલા દર્શકોને સમજુતી આપે છે ખાસ કરીને અત્યારના નવા કલાકારોએ વાંચન કરવું ખુબ જ જરૂરી છે વાંચન થકી નવું વિચારીને જો કામ કરવામાં આવે તો જ રંગભૂમિથી  રહેશે ત્યારે ભરતભાઈ યાગ્નિક દ્વારા પણ સમાજને ઉપયોગી એવા નવા નાટકો કરવા માટે પૂરતા પ્રયત્નો કરવામાં આવી રહ્યા છે.


ભરતભાઈ યાગ્નિક સાથે જ રંગભૂમિ ક્ષેત્રે તેમની સાથે તેમનો પડછાયો બનીને નાટક ક્ષેત્રે પોતાની અમુલ્ય જિંદગી વિતાવી દેનાર એવા એક પીઢ મહિલા અભિનેત્રી એટલે કે રેણુકાબેન યાગ્નિક રેણુકાબેન યાગ્નિક પણ છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી રંગભૂમિ ક્ષેત્રે જોડાયેલા છે તેઓએ આજના દિવશે જણાવ્યું હતું કે ભગવાન એક દિગ્દર્શક છે અને એ દરરોજ દરેક વ્યક્તિને જુદા જુદા પત્રો ભજવવા માટે સુચન આપે છે એટલા માટે જ દરેક વ્યક્તિ દરરોજ દિનચર્યા દરમિયાન જુદા જુદા પત્રો ભજવે છે નાટક કરવું એ ખુબ જ મુશ્કેલ બાબત છે સામે બેઠેલી વ્યક્તિને આપની કળા થાકી સમજાવવું એ ખુબ જ અઘરી બાબત છે પરંતુ તેમ છતાં કલાકાર પોતાની સામે બેઠેલા પ્રેક્ષકને દર્શકને કઈરીતે હસવવો કે કઈરીતે રડાવવો તે જાણીને પોતાનો અભિનય કરીને દર્શકને આકર્ષિત કરી લે છે.


નવા કલાકારોને પ્રોત્સાહન મળે તેવા શુભ હેતુસર એક નિશુલ્ક સંસ્થા પણ ચલાવવામાં આવી રહી છે જેમાં નાટકને લગતી વિવિધ માહિતીઓ અને માર્ગદર્શન વિના મુલ્યે આપવામાં આવી રહ્યું છે નવા કલાકારો વાંચન કરે અને નવું નવું વિચારીને રંગભૂમિ માટે થોડું પ્રદાન કરશે તો જ આ રંગભૂમિ ટકી રહેશે વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસની જે એક જ દિવસ ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે તે 365 દિવસની ઉજવણી બની રહે તે રીતે વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસની ઉજવણી થવી જોઈએ ત્યારે જ રાજકોટ વિશ્વભરમાં સ્થાન મેળવી  શકશે.


નાનપણથી જ રંગભૂમિ સાથે સંકળાયેલ અને અનેક ટીવી સીરીયલો તથા અસંખ્ય ડ્રામામાં અભિનયના ઓજસ પાથરનાર હેતલ રાવલ . આજના વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસ નિમિતે વિશ્વભરના કલાકારોનો અભાર માન્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસ એ રંગભૂમિને સમર્પિત છે આજના દિવશે કલાકારો રંગભૂમિનું માન કરી કલાનું કૌશલ્ય પાથરે છે કલાકારો પોતાની કલાના કામણ પાથરવા અને લોકોના હૈયામાં સ્થાન મેળવવા અથાગ પ્રયત્નો અને સાધના કરતા હોય છે રાજકોટના કલાકારોને રંગ્ભુમીએ કલાકારોની મહેનત પ્રમાણેનું ઘણું જ આપ્યું છે રાજકોટના કલાકારો ખુબ જ મહેનતુ છે રાજકોટમાં વિવિધ સંસ્થાઓ દ્વારા ભજવતા નાટકમાં રાજકોટવાસીઓનો પણ ભરપુર સહયોગ મળી રહ્યો છે રાજકોટના કલાકારોએ હાલની તકે પરંપરા જાળવી રાખી છે હાલના ઝડપી અને ટેકનોલોજીવાળા યુગમાં તે મુજબના નાટકો રજુ કરવામાં આવે છે અને આ નાટકો ગુજરાત બહાર પણ ભજવાય છે રાજકોટના કલાકારો કલાની સાધનાનું મહત્વ સમજે છે અને એટલે જ કલા અને સંસ્કૃતિનો વારશો જાળવી રાખવા સતત રાત - દિવસ જોયા વિના કામ કરી રહ્યા છે રાજકોટના કલાકારો જેટલું કામ કરે છે જેટલી ધગસથી કામ કરે છે તેના પ્રમાણમાં તેમને ખુબ જ ઓછું વળતર મળી રહ્યું છે તેમ છતાં કલાકારો ઈશ્વરની દેન માનીને ભલે ઓછું વળતર મળે તેમ છતાં કામ કરી રહ્યા છે આજના દિવશે કલાકારોને પ્રોત્સાહન પૂરું પાડવા માટે અનેકવિધ કાર્યક્રમો યોજાયા છે પરંતુ વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસની જે એક જ દિવસ ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે તે 365 દિવસની ઉજવણી બની રહે તે રીતે વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસની ઉજવણી થવી જોઈએ ત્યારે જ રાજકોટ વિશ્વભરમાં સ્થાન મેળવી  શકશે.

 

નાનપણથી જ રંગભૂમિ સાથે સંકળાયેલ અને અનેક ટીવી સીરીયલો તથા અસંખ્ય ડ્રામામાં અભિનયના ઓજસ પાથરનાર જ્યોતિબેન રાજ્યગુરુ . આજના વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસ નિમિતે તેઓએ વિશ્વભરના કલાકારોનો આભાર માન્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસ એ રંગભૂમિને સમર્પિત છે જ્યોતિબેન રાવલ એટલે કે રંગભૂમિ ક્ષેત્રે પોતાની જિંદગીના 50 થી 60 વર્ષ ન્યોછાવર કરી દેનાર માંધાતા સુરેશભાઈ રાવલના પુત્રી જ્યોતિબેન પણ છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી રંગભૂમિ ક્ષેત્રે પોતાનું પ્રદાન આપી રહ્યા છે.


કોઈ વ્યક્તિને જો નિવૃત થવું હોય તો તેને પોતાના જેવા બીજા અન્ય કલાકારોને તૈયાર કરીને પછી જ નિવૃત્તિ લેવી જોઈએ જ્યોતીબેનની સ્ટેજ ક્ષેત્રે શરૂઆત સમયે આ કામ માટે મહિલાઓ સંકોચ અનુભવતી હતી એટલે માટે તે સમયે એટલે કે આજથી 30 વર્ષ પહેલા મહિલા પત્રનો રોલ પુરુષો જ ભજવતા હતા હકીકતે નાટક એ એક સુંદર કામ છે તેવું સમજીને આજની પેઢીમાં વાલીઓએ પોતાના બાળકોને નાટક ક્ષેત્રે કામ મોકલવા જોઈએ.


પહેલાના સમયમાં આજથી 30 વર્ષ પહેલા નાટક ભજવવા માટેની આધુનિકતા પણ ન હતી લાઈટ , સાઉન્ડ ,માઈક , અદ્યતન સ્ટેજ સહિતની એકપણ સુવિધાઓ ન હતી તેમ છતાં નાટકો ભજવતા અને હિત પણ જતા હતા સમાજમાં અરીસાનું કામ કરતી વસ્તુ એટલે નાટક સમાજની દિશા બદલી નાખવાની તાકાત એક નાટકમાં રહેલી છે નાટકમાં મુખ્ય પ્રેરણા સ્ત્રોત સ્ટોરી છે અત્યારે મહિલા કોલેજમાં પ્રોફેસર તરીકે ફરજ બજાવતા જ્યોતિબેન પોતાના સમયે સૌરાષ્ટ્ર યુનીવર્સીટીમાં સતત 5 વર્ષ સુધી પોતાના નાટકો થકી ચેમ્પિયન રહી ચુક્યા છે.


સમાજને એક રાહ ચીંધતી વસ્તુ હોય તો તે છે નાટક પણ કલાકારો થકી નાટક ભજવી લોકોને સંદેશ પૂરું પડવાની કામગીરી કરતા આ કલાકારોને સરકાર તરફથી હળાહળ અન્યાય થઇ રહ્યો છે સરકાર શ્રી તરફથી નાટક ક્ષેત્રે જોડાયેલા કલાકારો અને સંસ્થાઓ માટે કઈક એવી મીની હોલ , જ્યાં રીહાર્શાલ થઇ શકે તેવી કોઈ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરી શકે તેવી આજના દિવશે એક કલાકાર તરીકે અપીલ કરી હતી.


રાજકોટમાં અનેક દિગ્ગજ કલાકારો અને દિગ્દર્શકો વસવાટ કરી રહ્યા છે આ તમામ કલાકારો અને દિગ્દર્શકો હર હમેશ રંગભૂમિ માટે ચિંતાતુર હોય છે ત્યારે રાજકોટના જાણીતા દિગ્દર્શકોમાનું એક નામ એટલે હિતેશ સીનરોજા તેઓ આ ક્ષેત્રે છેલ્લા 24 વર્ષથી કાર્યરત છે તેઓએ કહ્યું હતું કે રાજકોટના કલાકારો ખુબ જ હોશિયાર છે ચડિયાતા છે પરંતુ તેઓને તક નહિ મળતી હોવાથી પુરતું પ્રોત્સાહન નહિ મળતું હોવાથી તેઓ આગળ સુધી જઇ સકતા નથી કલાકારોમાં અપાર શક્તિઓ છુપાયેલી છે ભરપુર ટેલેન્ટ છે પણ આ ટેલેન્ટને કોઈ વાચા આપી શકે તેવું રાજકોટમાં કોઈ નથી જેથી તેઓ રાજકોટની બહાર જઈ સકતા નથી.


અત્યારના સમયમાં કદમ સાથે કદમ મિલાવીને આજના કલાકારો પ્રોફેશનલ બની ગયા છે અને એ બનવા પણ જોઈએ જો કોઈ કામ કરવામાં આર્થિક ઉપાર્જન ન થાય તો તે કામ કામ ન કહી સકાય એટલા માટે જ કલાકારો પ્રોફેશનલ બની ગયા છે તે સારી વાત કહી સકાય હાલની પેઢીને કોમેડી નાટકો વધુ પસંદ છે એટલે માટે જ મોટાભાગે દિગ્દર્શકો કોમેડી નાટક કરવા વધુ પસંદ કરે છે જેને લીધે સામાજિક નાટકોની સંખ્યા ઘટી ગઈ છે અત્યારે રાજકોટમાં લેખકો ઓછા હોવાથી નવા નાટકો પણ ખુબ જ ઊછર બને છે.


હિતેશભાઈએ સમાજને દિશા સુચન કરતા અનેક સામાજિક નાટકો કર્યા છે જેમાં ખેતીને લગતા નાટકો , રોગ અંગે જાગૃતિ લાવતા નાટકો તેમજ પાણી બચાવો સહિતના નાટકોનો સમાવેશ થાય છે રાજકોટના કલાકારો સામે સરકાર શ્રી જુએ છે પરંતુ કલાકારોને વધુ ને વધુ પ્રોત્સાહન મળે તેવી કામગીરી જો સરકાર દ્વારા કરવામાં આવે તો કલાકારોને કામ કરવાની વધુ મજા આવશે તેવું પણ જણાવ્યું હતું.


વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસ ઉજવવા માટે વિવિધ સંસ્થાઓ દ્વારા અનેકવિધ કાર્યક્રમો યોજાયા હતા આપણી ભારતીય સંસ્કૃતિ અને કલાના વારસાને જાળવી રાખવા માટે પીઢ અને યુવા કલાકારો પણ સતત પ્રયાશો કરી રહ્યા છે ત્યારે આ ઝડપી યુગમાં કલા અને સંસ્કૃતિના વારસાને જાળવી રાખનાર રંગભૂમિના દિગ્દર્શકો , નાના મોટા કલાકારો , લાઈટમેન , મેકપમેન , સહિતના તમામ પડદા પાછળના કલાકારો કે જેઓ સતેજ ઉપર પણ નથી આવતા અને પોતની યસસ્વી કામગીરી ખુબ જ સારી રીતે બજાવતા હોય છે ત્યારે આજના દિવશે રંગભૂમિને જાળવી રાખવા માટે સતત સ્ટ્રગલ કરનાર તમામ કલાકારોને કોટી કોટી વંદન..


JJ/RP

Reader's Feedback:

blog comments powered by Disqus

Today Cartoon

 

Opinion Poll

 
અરવિંદ કેજરીવાલ વારાણસીમાં મોદી સામે જીતી શકશે ?
હાં. જીતી જશે 78.91 %
નાં. હારી જશે. 20.45 %
કહીં ન શકાય. 0.64 %

SUBSCRIBE TO FREE "TOP NEWS UPDATES" DIRECTLY ON YOUR MAIL EVERY WEEK.

 

Email Address: